3. Programma Bedrijvigheid

Toelichting:

We zetten in op versterking van de brede welvaart in Amersfoort. We juichen duurzaam, slim en circulair ondernemerschap toe. Onze ambitie om het innovatie ecosysteem Earth Valley voor een slimme gezonde leefomgeving verder uit te bouwen is in lijn met de regioprofilering “Utrecht, Heart of Health”. Wij willen de ruimtevraag voor werken zoveel mogelijk binnen de bestaande stad faciliteren door te intensiveren. Waar mogelijk mengen we wonen en werken en gaan we leegstand tegen. Bij de invulling van werklocaties kijken we naast duurzaamheid naar ruimtelijke kwaliteit en de bijdrage aan werkgelegenheid om het aantal banen mee te laten groeien met de stad.

1.   In samenwerking met ROM Utrecht Region, Citymarketing Amersfoort, Provincie Utrecht stimuleren we de vestiging en inzet van bedrijven en kennisinstellingen in de stationsgebieden van Amersfoort gericht op een gezonde mens (life sciences en health, Hoefkwartier, Vitality District) in een gezonde leefomgeving (earth Valley, LES/CS/Isselt, Earth Valley Innovation District en Hub).
2.   Wij geven uitwerking aan het omgevingsprogramma Werklocaties, dat in februari 2025 is vastgesteld. Dit thematische programma is de leidraad voor de komende jaren om het juiste bedrijf op de juiste plek te krijgen. Ruimte voor economie is het hoofddoel: zorgen dat het aantal banen in Amersfoort meegroeit met het aantal inwoners en dat er voldoende ruimte blijft voor bedrijven en werkgelegenheid
3.   Wij werken aan het verkleinen van het tekort aan gekwalificeerd personeel op de arbeidsmarkt. Dit doen we door de instroom van werkenden of studenten in cruciale tekortsectoren te stimuleren
4.   Met de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) worden de regionale innovatie-ecosystemen Earth Valley, Life Sciences & Health en New Digital Society verder verstevigd in publiek private samenwerkingen. Zo worden er bijvoorbeeld diverse Earth Valley Cafés georganiseerd waar kennis delen en verbinding centraal staat. Verder wordt in de ruimtelijk economische investeringsagenda (REIA) aandacht besteed aan het op orde houden van de randvoorwaarden voor de bloei van de economie.
5.   Met ondernemers werken we aan een circulaire en toekomstbestendige economie, onder meer via praktische ondersteuning, het verbinden met regionale netwerken en subsidies.
6.   In samenwerking met Citymarketing Amersfoort, VVV Amersfoort en Marketingcoöperatie Regio Utrecht zetten we in op het aantrekken van duurzaam toeristisch-recreatief bezoek aan de stad (via OV, wandelen en fietsen).

Aantal banen per 1000 inwoners van 15 t/m 64 jaar (woonwerkbalans)

Realisatie cijfers

Streefcijfers

Lisa, bewerking O&S

De gegevens over 2026 zijn nog niet beschikbaar.
Amersfoort streeft naar een balans tussen wonen en werken. We meten het vanaf 2016 via de landelijk verplicht gestelde indicator "aantal banen (vanaf 1 uur per week) per 1000 inwoners van 15 t/m 64 jaar". Deze indicator laat ons zien of de economische ontwikkeling de bevolkingsontwikkeling voldoende bijhoudt. We streven naar een woon-werkbalans van minimaal 850 banen van 1 uur of meer per week per 1.000 inwoners van 15-64. Zie ook Dashboard economie en arbeidsmarkt op www.amersfoortincijfers.nl.

De indicator “aantal banen per 1.000 inwoners van 15-64 jaar” laat een positieve ontwikkeling zien, maar dit beeld behoeft nuancering. De recente groei komt vooral door eenmanszaken. Dit kan weer dalen door nieuwe wetgeving voor zzp'ers. Daarnaast groeit de potentiële beroepsbevolking (15-75 jaar) sneller dan het aantal banen binnen de 15-64 jarigen, door vergrijzing. Wanneer we kijken naar de beroepsbevolking tot 75 jaar is de huidige woonwerkbalans ongeveer 800 banen op 1.000 inwoners. De beschikbaarheid van bedrijfsruimte neemt af blijkt uit vastgoedcijfers, wat de werkgelegenheidsontwikkeling kan beperken.

Toelichting:

We werken aan een stad die klaar is voor de toekomst. Een stad die slim omgaat met ruimte, grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen, zodat ook toekomstige generaties prettig kunnen wonen, werken en ondernemen. Door de toenemende schaarste aan grondstoffen groeit het belang van een circulaire stad. Tegelijkertijd bieden technologische innovaties en nieuwe regelgeving steeds meer mogelijkheden om materialen hoogwaardig te hergebruiken en kringlopen te sluiten. Daarom kiezen we ervoor materialen en grondstoffen zo lang mogelijk in omloop te houden en verspilling te voorkomen. Dat vraagt om een andere manier van produceren, bouwen, consumeren en samenwerken. Door grondstoffen te behouden en hergebruik te stimuleren, worden we minder afhankelijk van nieuwe grondstoffen en versterken we onze economie. Zo bouwen we stap voor stap aan een toekomstbestendige stad.

Daarnaast moeten we ons aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Door de klimaatverandering hebben we steeds vaker te maken met extremere hitte, droogte en intensieve neerslag in korte tijd. Meer groen is van groot belang voor het koel houden van de stad en het voorkomen van wateroverlast.

1.   We werken aan het verbeteren, beschermen en zorgvuldig gebruiken van het natuurlijk systeem. We doen dit voor specifieke opgaven zoals voldoende en schoon grondwater, aanpak water- en bodemverontreiniging, oppervlaktewaterkwaliteit, bodemenergie en waterberging.

2.   Na de vaststelling van het Omgevingsprogramma Circulaire stad in 2026 ligt de komende periode de focus op uitvoering, doorontwikkeling en borging van de opgenomen maatregelen. Hiermee werken we aan de transitie naar een circulaire stad waarin we het gebruik van primaire grondstoffen verminderen, materialen zo hoogwaardig mogelijk hergebruiken en de CO2-uitstoot terugdringen. De uitvoering richt zich op vier samenhangende programmalijnen:
1) circulair opdrachtgeven en circulair inkopen de standaard maken
2) circulariteit wordt in 2030 standaard meegenomen in alle fasen van bouw- en gebiedsontwikkeling. We werken daarbij toe naar minimaal CO2-neutrale nieuwbouw in 2030, waarbij we zowel kijken naar energie als materiaal gebruik
3) het vergroten van het aantal circulaire bedrijven en bedrijfsactiviteiten in Amersfoort, door het creëren van de juiste randvoorwaarden
4) het actief samenwerken met partijen in stad, regio en landelijk met als doel minimaal gebruik van primaire grondstoffen en hoogwaardig hergebruik van materiaal en reststromen te stimuleren, onderdeel hiervan is het project van Stort naar Start waarmee wordt gewerkt aan een toekomstbestendige milieustraat.

3.   Amersfoort wil een afvalloze stad zijn in de toekomst. Schaarste aan grondstoffen maakt dit noodzakelijk. Dit vraagt niet alleen om goede voorzieningen en een effectieve inzameling, maar ook om inwoners die weten waarom afval scheiden en het inzamelen van grondstoffen belangrijk is. Daarom blijven we inzetten op voorlichting en educatie. In 2027 wordt de Afvalstoffenverordening waar nodig geactualiseerd. In raadsinformatiebrief 2026-16 en de bijlage is aangegeven hoe we met de adviezen van de gelote burgerraad omgaan, in 2027 gaan we verder met de uitvoering van deze projecten. In 2027 ontvangt de raad een voorstel ‘goed scheiden loont‘ om al dan niet een prijsprikkel in te gaan voeren (eventueel met aantal scenario's). In 2027 ontvangt de raad ook het nieuwe deelomgevingsprogramma Grondstoffen en Afval.
4.     We werken aan het klimaat adaptief maken van de stad (water, droogte en hitte) met het uitvoeringsprogramma Groen-Blauw 2026-2029. Samen met andere partijen in de werkregio Vallei en Veluwe voeren we het Regionaal Adaptatieplan uit. Ook houden we bij vervangingen, herinrichtingen, inbreidingen en gebiedsontwikkeling rekening met een inrichting die robuust is voor het toekomstige klimaat, ter voorkoming van schade en overlast. Het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021, omgevingsprogramma Groen-Blauw 2040, het Convenant Toekomstbestendig Bouwen (versie 2.0, oktober 2024) en het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) bieden hiervoor de uitgangspunten.  
5.   In Amersfoort vinden we het belangrijk om duurzaam en maatschappelijk in te kopen, oftewel maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen. Om dit handen en voeten te geven is het plan van aanpak Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en inkopen 2024-’27 vastgesteld. Daarin staan ook de acties en maatregelen. In 2027 wordt het actieplan geactualiseerd voor de periode 2027-2030.

% onverhard oppervlak

Realisatie cijfers

Streefcijfers

Gemeente Amersfoort

De verhouding verhard en onverhard oppervlak in de openbare ruimte geeft inzicht in de mate van klimaatrobuustheid van de openbare ruimte. Hoe hoger het aandeel onverhard oppervlak, hoe makkelijker het is om regenwater op locatie te infiltreren. Het is op dit moment de beste indicator om het vermogen van de stad te meten om als ‘spons’ te functioneren. Wel realiseren we ons dat de uitkomst sterk beïnvloed kan worden door de bouwopgave van de stad en dat deze opgave conflicterend is met de doelstelling om de stad te vergroenen en ontstenen. De Europese Natuurherstelverordening (NHV) uit 2024 stelt dat er geen nettoverlies mag zijn aan groene stedelijke ruimten tegen 2030. Het streven is dus om ook in Amersfoort het percentage onverhard oppervlak gelijk te houden of zelfs te laten toenemen. 

Aantal kilogram restafval per inwoner per jaar

Realisatie cijfers

Streefcijfers

Onder restafval verstaan we ongescheiden fijn huishoudelijk afval. Het cijfer geeft de hoeveelheid hiervan weer in kilogram per inwoner.

Toelichting:

Amersfoort is een levendige, creatieve en kunstzinnige stad. We willen dat iedereen in Amersfoort kan genieten van en meedoen aan een uiteenlopend en inspirerend cultureel aanbod dat in de hele stad beschikbaar is. Cultureel en religieus erfgoed waarderen we als inspiratiebron en als plek voor zingeving. Deze vormen een verbinding tussen het heden en verleden.

1.   Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Kunst & Cultuur met de focus op een schaalsprong voor de podiumkunsten en het museale aanbod.  
                - Programmalijn 1: Weerbare instellingen, groot en klein
                - Programmalijn 2: Schaalsprong voor de podiumkunsten
                - Programmalijn 3: Versterken museaal aanbod
                - Programmalijn 4: Beeldende kunst
                - Programmalijn 5: Ruimte voor makers
                - Programmalijn 6: Kunst en Cultuur voor iedereen
                - Programmalijn 7: Lokale media en bibliotheek
2.   Wettelijke taak: verwerven, bewaren, beheren en tijdig beschikbaar stellen van de overheidsarchieven ongeacht vorm (dus zowel op papier als digitaal) in de archiefbewaarplaats en het e-depot.
3.   Faciliteren van de lokale en regionale historie door kennis te stimuleren over de historie van de stad en de regio.

Positie op ranglijst aanbod podiumkunsten

Realisatie cijfers

Streefcijfers

De cijfers over 2026 zijn nog niet bekend.
De gemeente streeft naar een cultuuraanbod dat aansluit bij de omvang van de stad. We meten dit met de positie van Amersfoort op de index podiumkunsten. Onder podiumkunsten vallen toneel (waaronder ook ballet, dans, cabaret, musical), klassieke muziek (waaronder ook opera) en popmuziek (waaronder ook jazz, lichte muziek en wereldmuziek). Atlas Research stelt jaarlijks een ranglijst op van het aanbod van deze podiumkunsten in de 50 grootste gemeente van Nederland. De indicator betreft een relatieve positie ten opzichte van andere gemeenten en geeft geen informatie over de grootte van dit verschil.   

We hebben de ambitie om in 2032 als 16e stad van Nederland ook de 16e positie op de index podiumkunsten in te nemen.

Toelichting:

Amersfoort is een stad waar iedereen zich prettig en veilig moet kunnen voelen. Voor die leefbaarheid en veiligheid zijn we samen met inwoners, bedrijven en alle partners die preventief of repressief aan veiligheid werken verantwoordelijk.

Integraal Veiligheidsbeleid 2027-2030 vaststellen en daar uitvoering aan geven. Onder dit doel vallen alle activiteiten die betrekking hebben op hoe we eraan bijdragen dat we veilig en leefbaar met elkaar samenleven, dat we jeugd veilig laten opgroeien, dat we veilig gebruik kunnen maken van technologie en dat we het vertrouwen tussen inwoners en onszelf bevorderen. Onderdelen die daar in ieder geval in zitten (naast vele anderen) zijn de  aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit en de handhavende activiteiten  die betrekking hebben op het tegengaan van overlast/ bevorderen van leefbaarheid in wijken en buurten.   

Totaal van misdrijven per 1.000 inwoners

Realisatie cijfers

Streefcijfers

Politie, BVH

Het betreft hier de door de politie geregistreerde misdrijven (aangiften plus eigen registraties). Het aantal misdrijven laat een daling zien in de afgelopen jaren. In 2020 en 2021 is het aantal misdrijven afgenomen, mede door corona, waarna het weer iets gestegen is. De misdaadcijfers van de politie hebben betrekking op het betreffende jaar. De aantallen zijn afgezet tegen de bevolking per 1 januari. Het streefcijfer is het gemiddelde aantal misdrijven in Amersfoort sinds 2021 met uitzondering van 2021. Hiervoor is gekozen omdat corona een vertekend beeld geeft van het aantal misdrijven.

Toelichting:

Amersfoort is en blijft een gezonde en veilige stad. De basiskwaliteit voor geluid, luchtkwaliteit, bodem en externe veiligheid is in orde. Waar mogelijk maken we Amersfoort stiller, schoner en veiliger, voor zowel mens als dier. De openbare ruimte in Amersfoort is van iedereen. We zorgen er bij de inrichting van onze openbare ruimte voor dat mensen zich welkom voelen en dat deze geschikt is om te gebruiken. We zorgen voor voldoende koele plekken in de openbare ruimte, om een veilige leefomgeving te bieden voor jong en oud ten tijde van hitte. Daarnaast wonen er meer dieren dan mensen in de stad. Daarom houden we rekening met deze dieren en zorgen we dat Amersfoort ook voor hen een prettige plek is. We stellen de kwaliteit, veiligheid en leefbaarheid van de openbare ruimte voorop.

1.   In 2027 geven we uitvoering aan het Deelomgevingsprogramma Dierenwelzijn. De komende jaren werken we aan het verder integreren van het beleid. We werken aan projecten uit de bijbehorende uitvoeringsagenda. Daarnaast blijven we doorgaan met het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen en dieren, bijvoorbeeld door het aanleggen van faunatrappen en onderhouden en herstellen we faunavoorzieningen waar nodig. Huishoudens met huisdieren en een inkomen op bijstandsniveau worden ondersteund, ze kunnen onder andere terecht bij de Amersfoortse Dierenvoedselbank.
2.   In 2027 willen we het omgevingsprogramma Geluid, Luchtkwaliteit en Externe veiligheid gereed hebben voor besluitvorming. In dit programma werken we vanuit de basis gezondheid het beleid uit voor de thema’s geluid, luchtkwaliteit en externe veiligheid. Het beleid is gericht op het richting geven aan keuzes en maatregelen om geluidhinder te verminderen en de luchtkwaliteit te verbeteren. Voor externe veiligheid wordt invulling gegeven aan de beleidskeuzes die de gemeente op basis van de wetgeving mag maken. Zo verbeteren we stap voor stap de gezondheid en veiligheid van de leefomgeving in Amersfoort.
3.         In 2027 geven we uitvoering aan het Deelomgevingsprogramma Biodiversiteit. De projecten zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda 2026-2029 van het Omgevingsprogramma Groen-Blauw 2040. Komend jaar versterken we de biodiversiteit met behulp van de Leidraad gidssoorten (2026), die helpt bij het realiseren van een Basiskwaliteit Natuur door te kiezen voor de juiste gidssoorten in projecten en daarmee de formulering van passende concrete maatregelen voor deze gidssoorten. We breiden leefgebieden uit, herstellen of verbinden ze, voeren het soortenmanagementplan uit en inspireren inwoners en bedrijven via de campagne ‘33 gidssoorten in the picture’. Zo werken we doelgericht aan een blijvende basiskwaliteit natuur.  
4.   Uitvoering geven aan het Integraal Veiligheidsbeleid 2027-2030, voor wat betreft de onderdelen die betrekking hebben op de veiligheid van/ in de fysieke ruimte. Sociale veiligheid van onder andere meisjes en vrouwen in de fysiek ruimte maakt daar in ieder geval onderdeel van uit. Ten tijde van het tot stand komen van deze begroting (augustus 2026) is dit beleid nog in ontwikkeling, waarna het ter vaststelling aan de raad zal worden voorgelegd.
5.   We zorgen voor het beheer en onderhoud van boven- en ondergrondse infrastructuur en (voorzieningen in) de openbare ruimte. Daarbij gaan we uit van het niveau 'Amersfoortse basis'. Bij het uitvoeren van (groot) onderhoud en herinrichtingen in de openbare ruimte geven we invulling aan Amersfoortse ambities en opgaven om de openbare ruimte te verbeteren, toekomstbestendig en duurzaam te maken. De vervanging van openbare ruimte is sinds 2024 een prioritaire opgave. Momenteel werken we aan het 'integraal beheerplan openbare ruimte 2027-2036', dat in 2027 ter besluitvorming wordt voorgelegd.
6.   Integraal Veiligheidsbeleid 2027-2030 vaststellen en daar uitvoering aan geven. Onder dit doel vallen alle activiteiten in het IVP die betrekking hebben op veiligheid in de fysieke ruimte. Onderdelen die daar (naast vele anderen) in ieder geval in zitten zijn het vergroten van de weerbaarheid van de samenleving tegen langdurige incidenten en de inzet op de sociale veiligheid in de openbare ruimte.
7. Uitvoering geven aan het Vergunningen, Toezicht en Handhaving  (VTH) Uitvoeringsplan voor de fysieke leefomgeving Hieronder vallen alle activiteiten van VTH die betrekking hebben op het omgevingsrecht.

Rapportcijfer buurt

Realisatie cijfers

Streefcijfers

Het gemiddelde rapportcijfer (van 1 tot 10) dat inwoners hun buurt geven. Dit cijfer komt uit de tweejaarlijkse Monitor Leefbaarheid en Veiligheid.

Toelichting:

Ons doel is dat Amersfoort in 2040 natuurinclusief is: een groene stad die gezond en leefbaar is en waarin de basiskwaliteit natuur aanwezig is. Dat doen we door overal genoeg groen te maken voor mensen en dieren. We hanteren daarbij de norm 75 m2 groen per woning op wijkniveau en de streefwaarden ‘3-30-300’ (3 bomen zichtbaar vanuit elke woning, 30% boomkroonbedekking in de openbare ruimte en vanuit elke woning een koele plek op maximaal 300 m loopafstand). Groene ruimtes moeten van goede kwaliteit zijn, met elkaar verbonden en sterk genoeg om bijvoorbeeld de druk vanuit recreatie, klimaatverandering en woningbouw op te vangen. Om dit te bereiken, nemen we groen steeds als uitgangspunt bij het plannen, inrichten en beheren van de stad. We monitoren de voortgang door te meten hoeveel groen er per woning aanwezig is in wijken.

1.   We voeren het omgevingsprogramma Groen-Blauw 2040 uit samen met de stad. We zetten in op behouden, verbeteren en verbinden van ons groen, water en daarmee de biodiversiteit. We doen dit als integraal onderdeel bij projecten voor herinrichting of onderhoud van de openbare ruimte en stimuleren bewoners om hun eigen terreinen groener te maken. Daarnaast breiden we uit door aankoop of een groene inrichting van terreinen. Het groen moet namelijk meegroeien met de stad, in het kader van Groen Groeit Mee.  
We geven hiermee ook uitvoering aan het deelomgevingsprogramma Biodiversiteit, onder andere met de stapsgewijze uitvoering van de Opgavekaart Natuurnetwerk, de uitwerking van de verbinding Schothorst –Coelhorst, inrichting van het rustgebied Schothorst en de aanleg van faunapassages.
2.   We verlenen subsidie voor groene daken aan particulieren en bedrijven op basis van de subsidieregeling (2023-2026). De regeling wordt in 2026 aangepast en begin 2027 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.  
3.   We planten extra bomen in de openbare ruimte, voeren een weggeefactie uit voor 1.000 bomen in particuliere tuinen, geven herplantadvies bij kapvergunningen aan particulieren en communiceren over de regelgeving en waarde van behoud van bomen.
4.   We voeren de wijkvergroeningsaanpak uit in de wijken Nederberg en Kattenbroek, waarin we zinloze verharding in straten en op pleinen omvormen naar ecologisch waardevol groen en creëren een netwerk van koelteplekken. We stimuleren en ondersteunen het vergroenen en daarmee klimaatbestendig maken van schoolpleinen en speelplekken.
5.   We informeren en stimuleren bewoners en bedrijven om bij te dragen aan een klimaatbestendige en biodiverse inrichting van hun gebouwen, tuinen of eigen omgeving. Dat doen we onder meer door natuur- en duurzaamheidseducatie bij het Het Groene Huis, regenwatercoaches, de tegeltaxi en het steenbreek netwerk.

% wijken met minimaal 75m2 groen per woning

Realisatie cijfers

Streefcijfers

In het omgevingsprogramma Groen-Blauw 2040 is een norm van 75 m2 groen in de openbare ruimte per woning op wijkniveau opgenomen. Hierbij rekenen we alleen groen oppervlakte in de openbare ruimte mee en geen wateroppervlakten of halfverharding. Omdat het een percentage van de 33 wijken betreft, kan een kleine verandering op wijkniveau zorgen voor een relatief grote verandering van het percentage wijken dat voldoet. Omdat binnen de bestaande stad grote veranderingen nodig zijn om het aantal vierkante meters groen per woning flink te laten toenemen, is het niet reëel om een stijging te verwachten van het aandeel wijken met minimaal 75m2 groen per woning. We streven dan ook komende jaren naar het gelijk blijven van dit aandeel.