Inleiding
Dit is het tweede jaar waarin de begroting een hoofdstuk bevat over brede welvaart. Met brede welvaart kijken we verder dan alleen naar de ‘financiële’ economie en de macro-economische ontwikkelingen. Het gaat eigenlijk over alles wat van invloed is op het welzijn van mensen. ‘Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld’ (CBS ). De term brede welvaart raakt aan iets heel menselijks: hoe goed gaat het écht met ons? Niet alleen qua inkomen, maar ook qua gezondheid, onderwijs, milieu, veiligheid en geluk. Hieronder gaan in op brede welvaart en zoomen in op de situatie voor Amersfoort.
Ten opzichte van vorig jaar laten de cijfers weinig tot geen verandering zien. Dat is verklaarbaar omdat de gegevens uit het CBS over grote maatschappelijke trends gaan.
Brede welvaart in Nederland en in Amersfoort
De staat van onze economie hangt voor een belangrijk deel samen met de ontwikkeling van de brede welvaart van ons land. Het denken in termen van brede welvaart kan helpen met het maken van keuzes. Het is een breder en meer integraal concept dan groei van het bbp; het kijkt ook naar andere aspecten die van invloed zijn op het welzijn van mensen (nu en in de toekomst). Zo wordt ook duidelijker dat er soms een afruil plaats moet vinden, waarbij keuzes voor een bepaald doel ten koste kunnen gaan van andere doelen die bijdragen aan de brede welvaart. Dit geldt ook voor ons als gemeente. Aan welke aspecten van brede welvaart het meest waarde wordt gehecht en welke afruilen te maken zijn – in welke mate mag de inzet op het ene doel ten koste gaan van een ander aspect – is een politieke keus.
De monitor Brede Welvaart van het CBS kijkt naar:
- Hier en nu: kwaliteit van leven in Nederland vandaag.
- Later: duurzaamheid van hulpbronnen voor toekomstige generaties.
- Elders: impact van onze welvaart op andere landen.
Het CBS koppelt de indicatoren van brede welvaart direct aan de zogenaamde Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties; 17 mondiale doelen die gericht zijn op het bevorderen van duurzame ontwikkeling op sociaal, economisch en ecologisch vlak. Nederland doet het volgens het CBS op veel fronten goed. Er is sprake van een hoge mate van tevredenheid en welzijn. Nederland kent bovendien een hoge arbeidsparticipatie en ondanks de recente hoge inflatie zijn de inkomens redelijk meegegroeid met de prijsontwikkeling. Daarbij komt dat het vertrouwen in instituties en in elkaar relatief hoog is. Het beeld van brede welvaart in Nederland is dan ook overwegend positief, maar kent ook duidelijke schaduwkanten. De woningmarkt vormt een van de grootste knelpunten. De woningnood is nijpend, vooral voor jongeren die nauwelijks toegang hebben tot betaalbare huur- of koopwoningen. Daarnaast is er groeiende zorg over mentale gezondheid. De werkdruk en prestatiedruk nemen toe, vooral onder jongeren. Toenemende financiële onzekerheid is een ander thema. Hoewel inkomens stijgen, groeit het aantal mensen met problematische schulden en staat de bestaanszekerheid onder druk.
Als we kijken naar Amersfoort, geldt dat de bevolking in Amersfoort relatief veel theoretisch opgeleiden kent. Dankzij de gunstige ligging en aantrekkelijke omgeving is de stad een populaire vestigingsplaats voor woningzoekenden en ondernemers. Amersfoort volgt wat betreft brede welvaart grotendeels de landelijke trend zoals hierboven weergeven, maar heeft ook eigen accenten. Het Amersfoortse beeld over brede welvaart is gebaseerd op informatie uit de ambtelijke verkenningen , waarin Amersfoort op basis van de Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS wordt vergeleken met Nederland en 5 vergelijkbare steden ('s-Hertogenbosch Arnhem, Breda, Haarlem en Zwolle). Wanneer we kijken naar de brede welvaart in Amersfoort, wordt duidelijk dat Amersfoort een relatief welvarende gemeente is. De netto arbeidsparticipatie in Amersfoort is hoog: een groot deel van de inwoners heeft betaald werk. Dit vertaalt zich ook in een hoger mediaan besteedbaar inkomen en een hoger mediaan vermogen per huishouden. De algemene tevredenheid met het leven is hoger dan gemiddeld. Amersfoorters zijn, ondanks een druk bestaan, over het algemeen tevreden met hun levenskwaliteit.
Ook op het gebied van gezondheid scoort Amersfoort goed. Inwoners ervaren hun gezondheid vaker als goed of zeer goed dan gemiddeld in Nederland, de levensverwachting ligt hoger, en er zijn minder mensen met overgewicht of langdurige gezondheidsaandoeningen. Dit wijst op een gezonde leefstijl en goede voorzieningen, al zijn er wel zorgen over de luchtkwaliteit door de uitstoot van fijnstof. Wat betreft sociale contacten is het beeld gemengd. Amersfoorters hebben relatief weinig fysiek contact met familie, vrienden of buren, wat kenmerkend is voor stedelijke gebieden. Toch is de tevredenheid over het sociale leven juist hoger dan in de vijf vergelijkbare gemeenten. Op het gebied van veiligheid scoort Amersfoort positief in vergelijking met de vijf vergelijkbare gemeenten; inwoners voelen zich veiliger dan gemiddeld. Dit gaat samen met een hoge mate van vertrouwen in anderen en in instituties. Dat draagt bij aan een gevoel van stabiliteit en sociale cohesie.