5. Programma Algemene dekkingsmiddelen

De circulaires van het Rijk bevatten altijd een perspectief van zes jaar. Dit houdt in dat met de meicirculaire 2022 de jaarschijf 2027 is toegevoegd aan het meerjarenbeeld. Met deze en elke opvolgende circulaire ontstaan er dus al verschillen in de toezeggingen van het Rijk, tussen de jaarschijven 2026 en 2027.
Als beginstand voor deze analyse hanteren wij de meicirculaire 2025. Alle aanpassingen die naderhand zijn doorgevoerd in het Gemeentefonds, en dus ook voor de Gemeente Amersfoort, zijn hieronder uiteen gezet.

Met de Septembercirculaire 2025 was er sprake van een negatief accres voor 2027 en verder. Het gaat hierbij om € 269.000 volume-accres, € 807.000 prijs-acces, alsook een bedrag ad € 269.000 als gevolg van de landelijke groei.

Het accres voor het jaar 2026 is met de Voorjaarsnota 2026 definitief vastgesteld en de raming voor de jaren 2027 en verder is geactualiseerd op basis van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) van het Centraal Economisch Plan (CEP), opgesteld door het Centraal Planbureau (CPB). Hierbij is de prijsontwikkeling naar boven bijgesteld. Dit leidt tot € 1,6 miljoen hogere baten.

De ontwikkeling van het BBP geeft, naast een prijs-accres, ook een volume-accres. Met de Meicirculaire is dit eveneens naar boven bijgesteld, wat voor de gemeente een voordeel betekent van € 540.000.

Hiernaast zit in de Meerjarenbegroting 2027-2030 de jaarlijkse correctie opgenomen, om het gemeentefonds terug te rekenen naar prijspeil 2027. Voor 2027 gaat dit om een bedrag van € 11,0 miljoen.

Gezamenlijk zorgt dit voor hogere baten ad € 13,2 miljoen in 2027. Voor een uitgebreidere toelichting, zie:

Bijlage:

Accresontwikkeling Meicirculaire 2026

Het ministerie van Binnenlands Zaken (BZK) stelt jaarlijks de landelijke maatstaven bij in de mei- en septembercirculaires. Kijkend naar zowel de septembercirculaire 2025 als de meicirculaire 2026, is een stijging in 2027 zichtbaar, als gevolg van deze bijstelling.

Jaarlijks stellen wij, ten tijde van de Meicirculaire, onze maatstaf-aantallen bij. Op basis van de ontwikkeling van onze eigen aantallen, zien we in 2027 dat dit leidt tot een nadeel in de uitkering vanuit het Gemeentefonds.

Deze begroting 2027 vergelijken we met de laatst gewijzigde begroting 2026. Het Rijk heeft de afgelopen jaren meerdere circulaires uitgebracht, waarbij extra gelden beschikbaar werden gesteld aan de gemeente voor verscheidene taakmutaties.

Op basis van, met name, de septembercirculaire 2025 en de meicirculaire 2026, ontvangen we in 2027 voor € 723.000 meer aan taakmutaties dan in 2026.

De meeste taakmutaties zijn budgetneutraal verwerkt, waarbij bijbehorende lasten evenredig zijn opgehoogd. Deze budgetneutrale taakmutaties zijn terug te vinden in de betreffende programma's, en betreffen per saldo een bedrag van € 1,7 miljoen.

In 2026 is € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor Loon- en Prijsbijstelling Beschermd Wonen, welke toentertijd ten gunste is gekomen van het Begrotingssaldo. In 2027 valt deze weg, wat resulteert in een netto toename van € 723.000.

Ten slotte hebben we, als alternatief voor de stelpost Onderuitputting, de ruimte onder het plafond van het BTW-Compensatiefonds geraamd. Dit mag maximaal ten hoogte van afrekening van het BTW-Compensatiefonds over voorgaand jaar. In 2025 betrof de afrekening een positief bedrag van € 1,9 miljoen. Dit is meegenomen voor de jaren 2027 en verder.

Op dit programma worden de verwachte rentekosten en renteopbrengsten van de gemeente verantwoord. Dit saldo wordt vervolgens toegerekend aan de investeringen. In 2027 neemt deze toegerekende rente met € 499.000 toe ten opzichte van 2026. De belangrijkste oorzaak is dat de gemeente naar verwachting meer investeert in 2027, waardoor de totale waarde van de investeringen stijgt. Deze extra kosten worden verdeeld over de programma’s die gebruikmaken van deze investeringen.
Het renteomslagpercentage blijft in 2027 naar verwachting gelijk aan 0,5%. Hoewel de gemeente in 2027 naar verwachting meer financiering nodig heeft dan in voorgaande jaren, leidt dit nog niet tot een hogere omslagrente. De omvang van de investeringen en de financieringsbehoefte zijn daarvoor in 2027 nog onvoldoende groot. Voor de jaren na 2027 wordt wel rekening gehouden met een stijging van de omslagrente.

In 2027 zijn de rentelasten op de vaste geldleningen portefeuille lager, onder andere door aflossingen van bestaande leningen (jaarlijks circa € 15 miljoen).

De meerjarenbegroting 2027–2030 laat een omslag zien van renteopbrengsten naar rentelasten.

We hebben geen overtollige liquide middelen meer in 's Rijks schatkist. Daarmee vervalt de rentevergoeding die we hierover ontvingen en ontstaat een structurele rentelast over onze financieringsbehoefte.
Deze ontwikkeling hangt mede samen met de vaste geldlening van € 100 miljoen die we in 2022 hebben aangetrokken, voornamelijk voor de bouw van het Huis voor de Stad. Met de oplevering van het Huis voor de Stad in 2027 zetten we deze lening volledig in. Vanaf dat moment komt de financieringslast volledig tot uitdrukking in de begroting.

De extra baten uit de OZB bedragen voor het jaar 2027 € 2,5 miljoen. Dit is opgebouwd uit de volgende componenten: De indexatie geeft een extra opbrengst van € 1,6 miljoen. Door de realisatie van woningen en niet-woningen in 2027 wordt een hogere OZB-opbrengst van € 617.000. verwacht. In de Kadernota 2025-2028 is besloten de OZB voor eigenaren van woningen vanaf 2027 te verhogen ter compensatie van een verlaging van de afvalstoffenheffing. De ombuiging AD.b welke aanvankelijk in de Meerjarenbegroting 2026-2029 voor het jaar 2026 is uitgesteld, is in deze meerjarenbegroting in afwachting van collegeuitvoeringsprogramma voor een bedrag van € 1 miljoen financieel technisch verwerkt. In het jaar 2027 wordt de OZB woningen met € 300.000 verlaagd als gevolg van Knooppunt Hoevelaken. Tevens is rekening gehouden en een lagere OZB opbrengst voor niet woningen als gevolg van een gerechtelijke uitspraak welke betrekking heeft op woningdelenvrijstelling.

Bijlagen:

Kadernota 2025-2028

Raadsbesluit Knooppunt Hoevelaken

Verordening onroerende-zaakbelastingen Amersfoort 2026

In de Kadernota 2025-2028 is besloten om de toeristenbelasting stapsgewijs te verhogen. Het tarief bedraagt voor 2027 € 6,31 per persoon per nacht. Zie hiervoor ombuigingsmaatregel AD.C. Dit geeft voor het jaar 2027 een extra opbrengst van € 154.000. De indexatie geeft een extra opbrengst van € 38.000.

Bijlage:

Kadernota 2025-2028

We hebben in 2026 € 700.000 incidenteel ingezet vanuit de stelpost indexeringen om het structurele begrotingssaldo van 2026 sluitend te krijgen.

In 2026 is € 685.000 aan maatregelen van de ombuigingen in de begroting 2026 financieel technisch verwerkt.

Volgens de financiële toezichthouders is een algemene stelpost voor onderuitputting niet toegestaan. Specifieke stelposten kunnen wel, mits deze goed zijn onderbouwd. Om die reden hebben we drie specifieke stelposten opgenomen. Dit betreft de verwachte onderuitputting op de kapitaallasten van nieuwe investeringen.

Mutaties in de saldireserve conform eerder vastgestelde begrotingen, jaarrekeningen en kadernota's.

Storting begrotingssaldo 2027 in de saldireserve.